Van nul tot nu van woensdag 31 december 2025 - Vereeniging Venlo’s Belang was nodig

 - door Albert Lamberts -

 We wensen ons vanavond of vannacht allemaal het beste voor 2026. Dat doen we in een land en stad, waar het – mogelijke tekortkomingen ten spijt – goed toeven is. Dat was een tijd zeker niet het geval en dan doel ik niet eens op de oorlog. De negentiende eeuw was voor Venlo niet de meest aangename tijd en de eerste helft van de twintigste eeuw veranderde daar niet zoveel aan. Er was veel schrijnende armoede. Enkele liefdadigheidsinstellingen probeerden de ergste noden te lenigen en sommige ondernemers sloegen de handen ineen om de droeve trend te doorbreken.

Tegenwoordig kent Venlo diverse belangenorganisaties als Venlo Partners, Toeristeninformatie en Venlostad.com. Allemaal beogen ze Venlo op te stuwen in de vaart der volkeren van divers pluimage.

Die belangenorganisaties zijn zeker geen nieuwe vindingen.

 

Gezicht op Venlo 15 september 1903. Volgens Craandijk (eind negentiende eeuw) een doodsche, sombere stad. (Foto: collectie Albert Lamberts)

Ruim 125 jaar geleden werd in Venlo opgericht de Vereeniging Venlo’s Belang. Goedgekeurd bij H.M. besluit van 22 November 1898, Stbl. No. 37. Deze vereniging timmerde aan de weg. Absoluut noodzakelijk, want Venlo had een behoorlijke achterstand in te halen na de Belgische bezetting (1830 -1839), die voor de stad bepaald niet gunstig had uitgepakt. Ook de opening van de Zuid-Willemsvaart en de toegestane vrije vaart op de Rijn hadden voor de voor de stad zo belangrijke Maashandel rampzalige gevolgen. Economisch was Venlo eigenlijk aan de grond geraakt en wel zodanig, dat gemeentesecretaris Keuller in 1843, bij de viering van Venlo 500 jaar stad in zijn boek Geschiedenis en Beschrijving van Venloo schreef over de kwijnende staat, waarin de stad verkeerde. Hare schoonste dagen zijn voorbij en hare toestand zal meer en meer verergeren, want in de toekomst zelve valt het moeijelik, enige verbetering te verbeiden.

En inderdaad, veertig jaar na Keullers klaagzang was er kennelijk toch nog niet zo gek veel verbeterd, want in zijn boek Wandelingen door Limburg schreef predikant Jacobus Craandijk over Venlo: een doodsche, sombere stad, waar niet veel is, dat aangenaam aandoet. 

 

Dus een Vereeniging Venlo’s Belang. In de statuten stond onder Algemeene bepalingen: Art. 1. De Vereeniging gevestigd te Venlo onder de benaming Venlo’s Belang heeft ten doel de verfraaiing der stad Venlo en hare omstreken en bevordering van het Vreemdelingenverkeer.  De vereniging wilde nieuwe wegen aanleggen, groenvoorzieningen realiseren, banken plaatsen, toeristen de nodige informatie verstrekken en in algemene zin het doen van voorstellen tot verfraaiing van stad en omstreken, ter plaatse waar zulks behoort.

In het negenkoppige bestuur namen enkele plaatselijke zwaargewichten plaats als Jos Steyns, Chrétien Berger, Henri Seelen en Jean Nolens (broer van).

Het is moeilijk in te schatten in hoeverre deze vereniging aan het uiteindelijke herstel van Venlo heeft bijgedragen. Duidelijk is wel, dat het de vereniging er alles aan was gelegen de stad meer leefbaar te maken en te promoten. Keullers pessimistische profetie is toch niet uitgekomen. De stad is de tegenslagen te boven gekomen.  

De Halte XXL van woensdag 31 december 2025 - Doodsangstgrot op Steyl

 - door Sef Derkx -

Waar in Venlo de meest bijzondere plekken zijn? In het ‘sjoenste plaetske’ natuurlijk, op Steyl dus. Wie er nog nooit is geweest, valt van de ene verbazing in de andere. Op deze grijze decemberdag is een prentbriefkaart uit vervlogen tijden de aanleiding om de bus naar het kloosterdorp te nemen. De foto is genomen in een van de religieuze grotten in de tuin tegenover het Missiehuis. We zien twee beelden: een knielende Christus die opkijkt naar een zegenende engel. Het onderschrift  luidt: ‘Gruss aus Steyl. Missionshaus. Todesangstgrotte.’ Een groet uit de Doodsangstgrot, het is toch niet de eerste keuze wanneer je een prentbriefkaart naar huis stuurt.

We gaan op pad, nadat we bij de balie van het Missiehuis gevraagd hebben of we de sleutels van de grotten mogen lenen. In de zomer drukbezocht maar vandaag gesloten, is het proeflokaal van de kloosterbrouwerij. Ertegenover staat een bordje met de aanwijzing ‘Grotten’. Daar moet we wezen, daar moeten we zijn. We lopen onder een boog door en komen uit bij een grasperk met in het midden het beeld van Sint-Aloysius. De heilige staat in de winterkou te mediteren met een kruisbeeld in zijn handen.

Van Facebookgroep: Groot Venlo van Arcen tot Belfeld

Wie kleine ruimten, schemer, stof of spinnen eng vindt, moeten we het bezoek aan deze grotten met klem ontraden. Of het zou in het kader van exposuretherapie moeten zijn, dat je er binnentreedt. De grotten van Steyl zijn geen natuurlijke grotten. Ze werden door kloosterlingen tussen 1890 en 1900 opgeworpen met misbaksels en sintels uit de ovens van de kleiwarenfabrieken van Tegelen. Wellicht zitten er ook metaalslakken tussen van lokale ijzergieterijen.

Naar een ontwerp van pater-tuinman Gerard Rademan werden ze ingericht tot een onderaards religieus labyrint bestemd voor gebed en meditatie Het is een wonderlijk ensemble van negentiende-eeuwse, romantische wensarchitectuur. Deze zogenaamde ‘follies’ kennen we vooral uit Groot-Brittannië, Frankrijk en België. In het nuchtere Nederland zijn ze zeldzaam.

Foto broeder Heinz Helf SVD

We nemen het pad rechts van het grasperk en komen uit bij de grot waarin de Hof van Olijven is uitgebeeld. Het is de olijfboomgaard waar Christus volgens het evangelie de nacht voor zijn kruisiging doorbracht en hij door doodsangst werd overvallen. Dit is dus de plek van de prentbriefkaart. Goddank  de sfeer is niet veranderd. We zijn gerustgesteld.

De avond valt vroeg, dus staan we al op tijd aan de bushalte bij Quatre Bras. Het is hier dat we afscheid nemen, want aan De Halte komt na zes jaar een einde. Dank voor jullie aandacht.

Reageren? Stuur Sef Derkx een email: floddergats@xs4all.nl.

van nul tot nu van woensdag 17 december 2025 - Een angstige Kerstmis en jaarwisseling (2)

- door Albert Lamberts -

De kerstdagen 1944 en de jaarwisseling daarop volgend waren voor vele inwoners van Noord-Limburg bepaald niet feestelijk. Terwijl de westzijde van de Maas in het najaar van 1944 ten dele was bevrijd, zuchtten de inwoners op de andere Maasoever niet alleen onder de Duitse repressie, maar wellicht nog meer onder de angst toch nog van huis en haard verjaagd te worden.

De Venlose binnenstad was tot Sperrgebiet (verboden terrein) verklaard. Wie in dit gebied woonde moest van de Duitsers onverwijld vertrekken. In eerste instantie trachtten velen bij vrienden of familie buiten het Sperrgebiet onderdak te vinden, maar voor de meesten wachtte uiteindelijk de barre tocht naar een van de drie noordelijke provincies. Telkens weer die angst te moeten vertrekken.

Uit het dagboek van de Dominicaan pater Roemer: P. vertelt dat de evacuatie weer is uitgesteld tot morgen. Zoo houden ze die ongelukkigen in angst en spanning. En enkele regels verder: Bij de Pope kom ik S. tegen en informeer bij hem hoe het zit met de evacuatie. Gisteren heeft hij een vergadering gehad met Schneider, die als een razende tekeer ging en hem met zijn revolver dreigde als er morgen niet minstens duizend man marschfähig waren. Hij zou wel eens een eind maken aan die sabotage en de evacuatie zelf in handen nemen… etc. S. heeft hem toen meegenomen naar Kaldenkerken, waar nog tweeduizend menschen zaten te wachten op vervoer. Aber heute nacht fährt ein Zug ab. Die (sic) Zug is er niet gekomen en volgens S. zal er ook wel geen meer komen.

Het boek van Van den Burgt: Het is voortdurende spanning, een intens gebogen-staan, sprongbereid. Een bladzijde verder: Vrijdag 19 Tot ongeveer 12 uur blijft alles rustig in onze wijk. De Grünen vertonen zich althans niet en we hopen alweer een dag te hebben gewonnen 

De dreiging spatte in abominabel Nederlands van het papier: vertrekken of het risico lopen gefusilleerd te worden. (Collectie Albert Lamberts)

Het Duits bevel lag er: binnen vijf dagen – vanaf 15 januari – moest Venlo zijn ontruimd. We zijn vol angst voor de komende dagen, maar we wanhopen niet. We zullen ons handhaven tot ’t uiterste, ons blijven vastklampen zo lang we kunnen.

Elders in Venlo is de vrees voor evacuatie niet minder groot. We zijn erg down en zien de toestand duister in. Helaas, het zwaard van Damocles is gevallen.

De rol van burgemeester Mr. J. Zanders in die evacuatie-perikelen is eigenlijk nog nooit helemaal duidelijk geworden. Aan wiens kant acteerde hij als het over evacuatie ging? Onder het mom van voedselschaarste, die inderdaad desastreuze vormen aannam, pleitte Zanders voor evacuatie. Zanders wees er begin januari 1945 op, dat de centrale keuken nog voor maar enkele dagen voedsel kon uitdelen aan mensen, die geen kruimel meer hadden. Gewetenloze individuen, die volgens Zanders zich geen burger mochten noemen, hadden kilo’s aardappelen en zakken graan ontvreemd.

Zo schreef Zanders: Overweegt U daarom eens ernstig, of het voor U niet de aangewezen weg zal zijn, om naar Friesland te evacueren, waar de voedselpositie veel beter is dan hier.

We weten hoe het is afgelopen. Duizenden moesten vertrekken en werden opgevangen. 

Reageren? Stuur Albert Lamberts een email: albertlamberts@home.nl.