- door Albert Lamberts -
De kerstdagen 1944 en de jaarwisseling daarop volgend waren voor vele inwoners van Noord-Limburg bepaald niet feestelijk. Terwijl de westzijde van de Maas in het najaar van 1944 ten dele was bevrijd, zuchtten de inwoners op de andere Maasoever niet alleen onder de Duitse repressie, maar wellicht nog meer onder de angst toch nog van huis en haard verjaagd te worden.
De Venlose binnenstad was tot Sperrgebiet (verboden terrein) verklaard. Wie in dit gebied woonde moest van de Duitsers onverwijld vertrekken. In eerste instantie trachtten velen bij vrienden of familie buiten het Sperrgebiet onderdak te vinden, maar voor de meesten wachtte uiteindelijk de barre tocht naar een van de drie noordelijke provincies. Telkens weer die angst te moeten vertrekken.
Uit het dagboek van de Dominicaan pater Roemer: P. vertelt dat de evacuatie weer is uitgesteld tot morgen. Zoo houden ze die ongelukkigen in angst en spanning. En enkele regels verder: Bij de Pope kom ik S. tegen en informeer bij hem hoe het zit met de evacuatie. Gisteren heeft hij een vergadering gehad met Schneider, die als een razende tekeer ging en hem met zijn revolver dreigde als er morgen niet minstens duizend man marschfähig waren. Hij zou wel eens een eind maken aan die sabotage en de evacuatie zelf in handen nemen… etc. S. heeft hem toen meegenomen naar Kaldenkerken, waar nog tweeduizend menschen zaten te wachten op vervoer. Aber heute nacht fährt ein Zug ab. Die (sic) Zug is er niet gekomen en volgens S. zal er ook wel geen meer komen.
Het boek van Van den Burgt: Het is voortdurende spanning, een intens gebogen-staan, sprongbereid. Een bladzijde verder: Vrijdag 19 Tot ongeveer 12 uur blijft alles rustig in onze wijk. De Grünen vertonen zich althans niet en we hopen alweer een dag te hebben gewonnen
De dreiging spatte in abominabel Nederlands van het papier: vertrekken of het risico lopen gefusilleerd te worden. (Collectie Albert Lamberts)
Het Duits bevel lag er: binnen vijf dagen – vanaf 15 januari – moest Venlo zijn ontruimd. We zijn vol angst voor de komende dagen, maar we wanhopen niet. We zullen ons handhaven tot ’t uiterste, ons blijven vastklampen zo lang we kunnen.
Elders in Venlo is de vrees voor evacuatie niet minder groot. We zijn erg down en zien de toestand duister in. Helaas, het zwaard van Damocles is gevallen.
De rol van burgemeester Mr. J. Zanders in die evacuatie-perikelen is eigenlijk nog nooit helemaal duidelijk geworden. Aan wiens kant acteerde hij als het over evacuatie ging? Onder het mom van voedselschaarste, die inderdaad desastreuze vormen aannam, pleitte Zanders voor evacuatie. Zanders wees er begin januari 1945 op, dat de centrale keuken nog voor maar enkele dagen voedsel kon uitdelen aan mensen, die geen kruimel meer hadden. Gewetenloze individuen, die volgens Zanders zich geen burger mochten noemen, hadden kilo’s aardappelen en zakken graan ontvreemd.
Zo schreef Zanders: Overweegt U daarom eens ernstig, of het voor U niet de aangewezen weg zal zijn, om naar Friesland te evacueren, waar de voedselpositie veel beter is dan hier.
We weten hoe het is afgelopen. Duizenden moesten vertrekken en werden opgevangen.
Geen opmerkingen:
Een reactie posten