zondag 28 juni 2026

Van nul tot nu van woensdag 24 juni 2026 - De omstreden sloop van een kapel

 - door Albert Lamberts - 

Ik heb recentelijk enkele afleveringen van deze rubriek gewijd aan gebouwen, die moesten bezwijken onder de slopershamer. Het valt niet te ontkennen dat Venlo in het verleden eigenlijk te gemakkelijk naar die hamer greep, waardoor gebouwen als kantongerecht, badhuis, het gereformeerde kerkje, maar bijvoorbeeld ook de prachtige stadspoorten nog slechts op tekeningen en (spaarzame) foto’s figureren.  

Gelukkig dat woningcorporaties Woonwenz en Antares de laatste decennia wat prudenter met historische bouwwerken omspringen. De voormalige rijks-hbs, het slachthuis, Metropool, de Ursulakapel (thans Domani) en Ald Weishoës werden, zo nodig, gerenoveerd en opgenomen in het economisch verkeer.

Dat kan niet worden gezegd van een andere kapel aan de rand van het centrum: de kapel van de Broeders van O.L. Vrouw Onbevlekte Ontvangenis, pal naast de Martinusbasiliek. In 1989 werd de kapel tegen de vlakte gewerkt, ondanks het feit dat zij tot kort daarvoor een monumentale status had en ondanks het feit, dat de Monumentencommissie dwars voor de afbraakplannen ging liggen.

De kapel van de broeders uit Maastricht was gebouwd in 1894. In dat jaar namen de broeders hun intrek in hun nieuwe klooster naast de Martinuskerk en wijdden zij zich aan onderwijs. In de jaren zeventig en tachtig van de vorige eeuw raakten de kloosters voor en na ontvolkt en ook de broeders van O.L. Vrouw Onbevlekte Ontvangenis trokken de kloosterdeur achter zich dicht. In 1973 was broeder Evaristus van Vrijaldenhoven de laatste broeder aan de Sint-Martinusschool. Weldra kwamen het kloostergebouw en kapel leeg te staan.

De kapel, een pareltje, tussen klooster en – toen nog – Sint-Martinuskerk, werd op 5 oktober 1983 door de Monumentencommissie aangewezen als toekomstig monument, een status die daadwerkelijk op 1 mei 1985 werd verleend door het Venlose college. Deze status gold expliciet kapel en klooster. De bouw tussen kapel en kerk moest worden verwijderd om de omgang rond de kerk te realiseren.

In juni 1986 vertrokken de laatste broeders.

Een lang verhaal kort maken: het kerkbestuur verkocht het kloostercomplex inclusief kapel aan Burgerlijke Godshuizen, dat de voorwaarde stelde dat het hele complex beschikbaar kwam voor woningen. De verdere ontwikkelingen zijn bekend. Of alles volgens het boekje is gegaan laat ik hier in het midden, feit is, dat de Ambtelijke Beleidsgroep Stadsvernieuwing op 23 februari 1987 nog eens stelde dat kapel en klooster behouden moesten blijven. Er was geen bezwaar tegen interne verbouwing.  Na vele rapporten, vergaderingen en minstens net zoveel onduidelijkheden besloot het Venlose college uiteindelijk in november 1988 tot afvoering van de kapel en de achtergevel van het klooster van de gemeentelijke monumentenlijst.

Juli 1989: de kapel van de broeders aan de Martinusstraat wordt gesloopt.  (Foto: collectie Albert Lamberts)

De sloop werd in juli 1989 in hoog tempo uitgevoerd. Binnen enkele uren verloor Venlo opnieuw een markant gebouw, dat slechts kort de status van monument mocht voeren. Enkele jaren later was het nabij gelegen Ald Weishoës (1611) een beter lot beschoren.

Reageren? Stuur Albert Lamberts een email: albertlamberts@home.nl.

Geen opmerkingen:

Een reactie posten