Van nul tot nu van woensdag 23 april 2026 - Venloosche Badhuis Maatschappij

- door Albert Lamberts - 

Eigenlijk staat er nu een verkeerde kop boven dit artikel, want vanaf 1917 was het badhuis op de hoek Valuasstraat (nu Mgr. Nolensplein) en de Dwarsstraat niet meer van de Venloosche Badhuis Maatschappij. De aandeelhouders hadden de inrichting verkocht. Aan de overdracht was heel wat correspondentie aan vooraf gegaan, want ja, het was toch wel belangrijk dat een dergelijke inrichting voor Venlo behouden bleef, want de mensen moesten zich toch minimaal eens per week kunnen wassen…

Het Badhuis – helemaal links naast witte huisjes – aan de Valuasstraat, later 1953 Nolensplein geheten. (foto collectie Albert Lamberts

Op 29 februari 1904 was er een aandeelhoudersvergadering. Leest u mee:

Uittreksel van de Buitengewone algemeene vergadering van aandeelhouders der Venloosche Badhuis Maatschappij op Maandag 29 Februari 1904 des middag 12 uur in het gebouw der Maatschappij. Aanwezig de Heer Frits van Wessem, Frans Goossens en H.B.J. van Rijn (burgemeester – A.L.) Vertegenwoordigd zijn 16 aandeelen recht gevend op 12 stemmen. Wordt met algemeene stemmen besloten de inrichting geheel te verhuren of te verkoopen.

Nou, er stroomde nog heel wat water door de Maas, voordat verdere zaken werden gedaan. In juni 1916 (!) verzochten de raadsleden, H. Dielen, P. Rassaerts en J. Meelkop de burgemeester of hij voor de eerstvolgende Raadsvergadering een voorstel tot overname door de Gemeente van het Badhuis der Badhuis-Maatschappij aan de Valuasstraat wilde plaatsen. Zij kondigden gelijk aan dan nadere toelichting te verstrekken. Voor de raadsvergadering van augustus 2016 lag er een uitgebreid advies op tafel. Een adviescommissie van drie man had onderzoek gedaan. De eerste regels van het rapport zullen de voorstanders van overname van het bad door de gemeente danig hebben doen schrikken. Dielen, Meelkop en Rassaerts schreven: De Commissie acht exploitatie van gemeentewege van het oude badhuis niet gewenscht, zoolang particuliere verenigingen, welke direct tot taak hebben de bevordering der volksgezondheid, genegen zyn de exploitatie van bedoelde inrichting op zich te nemen. Zy zou het echter betreuren indien de eenige gelegenheid tot het nemen van baden voor het grootste gedeelte der bevolking gedurende 8 maanden van het jaar werd weggenomen.

Dat was in eerste instantie natuurlijk vreselijk schrikken, maar gelijkertijd achtten de commissieleden het bepaald niet wenselijk dat velen zich niet zouden konden wassen buiten de zomermaanden als het open water redelijk op temperatuur was. Alleen was dan de vraag als de Badhuis Maatschappij er al mee ophield wie zou dan het badhuis willen exploiteren? Het Groene Kruis misschien? Nee, want dat had, zo schreef de commissie, geene fondsen tot aankoop der inrichting, zoodat de commissie het het meest juist acht, indien de gemeente ze aankoopt en in orde maakt en aan het Groene Kruis in exploitatie geeft voor een bepaald aantal jaren.

Het Groene Kruis had zich inmiddels al wel bereid verklaard ervoor te zorgen, dat het badhuis voor de bevolking beschikbaar bleef, alleen kopen en renoveren lag financieel buiten zijn bereik..

Het laatste woord was aan de gemeenteraad.

Volgende keer: Badhuis werd gered.

Reageren? Stuur Albert Lamberts een emali: albertlamberts@home.nl.

Van nul tot nu van woensdag 8 april 2026 - Van de Venloosche Badhuis Maatschappij

- door Albert Lamberts -

Bij gewone baden wordt alleen het gebruik van zeep toegestaan: men mag het water in de badkuipen niet vermengen met geneesmiddelen, kruiden, zouten of iets dergelijks. Aldus bepaling nummer 2 door de Venloosche Badhuis Maatschappij, die sinds 1891 op de hoek Valuasstraat – Dwarsstraat, aan de westkant van het huidige Mgr. Nolensplein, een openbare badinrichting exploiteerde.

We kennen het fenomeen badhuis wellicht uit de boeken van Asterix en Obelix, waar de Romeinse elite zaken placht te doen. Of mogelijk door de Turkse stoombaden. Tegenwoordig zijn publieke badhuizen in de zin, zoals ruim een eeuw geleden, uit beeld; hebben plaats gemaakt voor Thermaalbaden en sauna’s, maar dat zijn toch niet de badinrichtingen, zoals het badhuis in Venlo, dat ruim tachtig jaar open was voor mensen, die thuis niet beschikten over een badgelegenheid. 

Het fraaie badhuis met ingang voor dames en voor heren aan de Valuasstraat, later Nolensplein. (Foto: collectie Albert Lamberts)

Bij de Firma Uyttenbroeck liet de Venloosche Badhuis Maatschappij grote affiches drukken, waarop exact stond aangegeven wat de tarieven voor een bad waren, welke soorten baden er waren, waar de badgast gebruik van kon maken, uiteraard de openingstijden en natuurlijk de bepalingen, waar men zich in het badhuis aan te houden had. Als bezoeker kon men kiezen tussen Warme, Koude en Stortbaden.

Voor het baden werden verschillende prijzen gerekend: wie het zich kon veroorloven betaalde voor één badkaart 1^e klasse dertig cent en voor een badkaart voor twaalf baden 1^e klasse drie gulden. Deze tarieven waren voor een badkaart 2^e klasse respectievelijk achttien cent en 1,80 gulden.

Als 1^e klasser kreeg je ook wat: De 1^e klasse had recht op 2 handdoeken en vrije beschikking over de kranen. De 2^e klasse heeft recht op 1 handdoek.

Er waren nog enkele speciale voorzieningen: het gebruik van elken handdoek meer, kost 3 cent. Voor een badlaken meer werd 10 cent extra in rekening gebracht en wie gebruik wilde maken van een sponshanddoek betaalde 6 cent extra. Zeep – wel zo handig voor een wasbeurt - was verkrijgbaar voor 3, 6 en 9 cent. Geneeskundige baden konden wel worden genoten, maar alleen volgens overeenkomst. 

Van de 2^e klasse, zo vermeldde het affiche, mag gebruik worden gemaakt: door VROUWEN en KINDEREN Maandag en Donderdag, door MANNEN de overige dagen. Zelfs op Zon- en Feestdagen konden de gasten van 8.00 tot 11.00 uur terecht voor een wasbeurt. Schoon gewassen voor de zondagse mis dus. Slechts zeven dagen per jaar bleven de deuren (voor mannen en apart voor vrouwen) gesloten: nieuwjaarsdag en vervolgens op de kerkelijke feestdagen eerste paasdag, hemelvaartsdag, 15 augustus (Maria hemelvaart), eerste pinksterdag, 1 november (Allerheiligen) en eerste kerstdag.

Het bestuur van de Venloosche Badhuis Maatschappij had in zijn negen bepalingen (zeg maar gedragsregels) expliciet opgenomen dat er geen honden mochten worden medegebracht. Tevens werden bezoekers gewaarschuwd, dat de badmeester bevoegd was de bezoekers die in strijd met de bepalingen handelen of de goede orde verstoren de inrichting te doen verlaten.

Wordt vervolgd.

Reageren? Stuur Albert Lamberts een email: albertlamberts@home.nl.

Van nul tot nu van woensdag 18 maart 2026 - Een digitale kaart van Venlo in de Tweede Wereldoorlog

- door Albert Lamberts -

Dat het heden alles te maken heeft met het verleden mag genoegzaam bekend worden geacht. En dat het heden ook alles van doen heeft met de toekomst is ook evident. Mijn motto: Vandaag weten wat gisteren is gebeurd om morgen te kunnen begrijpen. Dat werd zondag 1 maart nog eens duidelijk geïllustreerd tijdens de presentatie van een digitale plattegrond van Venlo en de Duitse grensstreek met plaatsen van herinnering aan de Tweede Wereldoorlog.

Hotel Wilhelmina, in de oorlogsjaren Hotel Ensink geheten (Foto: collectie Albert Lamberts)

1 maart 1945 staat in de regionale geschiedschrijving te boek als de dag, dat Venlo werd bevrijd. En hoe actueel is die datum - en trouwens ook 2 maart - nu nog? Sinds enkele maanden zijn de bevrijders van onder andere Venlo veelvuldig in het nieuws, zelfs mondiaal. Want die bevrijders waren de zwarte soldaten van het 784^ste tankbataljon onder commando van (de blanke) luitenant-kolonel George Dahlia, dat deel uitmaakte van de 35^ste Amerikaanse infanteriedivisie. Op een speciale herdenkingsplaat op het immense oorlogskerkhof in Margraten werden tot voor kort de gekleurde bevrijders herdacht. De segregatie vierde ook in oorlogstijd en in oorlogsgebied hoogtij, zoals zo treffend beschreven is in het boek Kinderen van zwarte bevrijders – een verzwegen geschiedenis van Mieke Kirkels (Uitg. Vantilt, 2017). De huidige bewoner van het Witte Huis in Washington had en heeft moeite met het eerbetoon aan de zwarte bevrijders. In Venlo gaan terecht stemmen op voor   een lokaal huldeblijk aan de bevrijders van Venlo op 1 en 2 maart 1945. Wat ruim tachtig jaar geleden plaatsvond speelt nu nog.

1 en 2 maart 1945 zullen niet uit Venlo’s geheugen verdwijnen. Ook niet bij jongeren van de tweede en derde generatie van na de oorlog. In de Oranjezaal in Hotel Wilhelmina werd onlangs voornoemde digitale plattegrond van WOII gepresenteerd. Een heel toepasselijke locatie, want Hotel Wilhelmina bood in de oorlog – het hotel heette in de oorlog Hotel Ensink, de naam Wilhelmina was not done - tijdelijk onderdak aan twee generaals met de naam Schneider; een van Duitse en daarna – toen die zijn biezen had moeten pakken - een van Amerikaanse bloede. Ook waren in het onbeschadigde hotel direct na de bevrijding het bureau voor Civil Affairs ondergebracht en het lokale Militair Gezag onder Thijn Receveur.’

Zoals in de uitnodiging voor de presentatiebijeenkomst stond:

Het format voor de Points of Interest (POI’s) is af, een bewerkelijke programmeer-klus. Het is een uniek, gebruiksvriendelijk en laagdrempelig digitaal naslagwerk. Men kan inzoomen tot voor de eigen huisdeur. De achterliggende gedachte? Herinneringen aan de Tweede Wereldoorlog vind je in de gemeente Venlo vaak om de hoek van de straat.

Het digitale naslagwerk, toegankelijk en leerzaam, zeker ook voor de jongere generaties, zal nog verder worden uitgebreid. (Ik herkende zelf trouwens niet direct de vooroorlogse Nieuwstraat met haar woningen tot aan de rooilijn en met de poorten.)

Ach: verleden en heden? Hotel Wilhelmina bestaat dit jaar maar liefst 150 jaar.

Daarover een andere keer meer.

Reageren? Stuur Albert Lamberts een email:

albertlamberts@home.nl.